یماری تب برفکی :  (Foot & mouth disease)

 

تب برفکی یک بیماری ویروسی حاد و فوق العاده مسری در حیوانات کشتاری مانند گاو ، گوسفند ، بز ، خوک و بز کوهی که مصرف غذایی دارند میباشد. این بیماری باعث ایجاد وزیکول هایی روی پوزه ، بینی ، دهان، پا، سرپستانک پستان و پرزهای شکمبه میشود که مشخصه بیماری همین وزیکولها و تب میباشد.

ویروس دارای 7 سویه میباشد. 3 سویه اصلی A,O,C    3 سویه آفریقایی SAT1,SAT2,SAT3  و سویه ASIA1 در شرق آسیا میباشد.ویروس عامل بیماری آفتوویروسی از خانواده پیکورناویریده میباشد.

 

انتقال بیماری از طریق تماس مستقیم و غیرمستقیم با دامهای مبتلا و ترشحات آنها مانند بزاق ،خون ،ادرار ، مدفوع ، قطرات آئروسل معلق در هوا ، محصولات جانبی دامهای مبتلا، بقایای غذایی حاوی گوشت یا سایر بافتهای بیمار و لوازم آلوده میباشد.

 

علائم بالینی قبل از کشتار:

- قبل از تشکیل وزیکول

1.     دوره انکوباسیون 1-5 روز

2.     درصد ابتلا نزدیک به 100%

3.     درصد تلفات متغییر بوده و به سویه ویروس ، حدت ویروس و حساسیت میزبان بستگی دارد و در حیوانات جوان 50% و در بالغین 5% میباشد.

4.     تب بالای 41.7 درجه سانتیگراد

5.     گیجی

6.     بی اشتهایی

7.     اضطراب و لرزش عضلانی

8.     لخته های سفت و سخت در شیر و فرآورده های آن

 

- بعد از تشکیل وزیکولها:

1.     بهم مالیدن و ملچ ملوچ کردن لبها

2.     ترشح بزاق زیاد و آویزان و کشدارشدن بزاق از دهان

3.     لنگش

وزیکولها و اروزیونهای تاخیری را معمولا در پوزه زبان محوطه دهانی لثه ها و سرپستانک و روی پوست بین و بالای سم در پا میتوان یافت. در موارد مزمن در گاو سم شل شده و ممکن است حیوان با صدای جیرجیر راه برود.

 

علائم کشتارگاهی :

-        نکروز عضله قلب بصورت خطوط ببری خصوصا در دامهای جوان مبتلا به فرم حاد بیماری

-        زخمهای اولسراتیو روی زبان کام لثه ها پاپی های شکمبه و پاها

 

قضاوت و تصمیم گیری:

در کشورهایی که کاملا از تب برفکی ریشه کن شده اند از ورود دام مشکوک جلوگیری شده و در صورت مثبت بودن آزمایشات لاشه و احشا ضبط شده و طبق قوانین کشور و روش قرنطینه و معدوم سازی اقدام میشود و در این گونه کشورها دامپزشکان به درمان مبادرت نمیکنند.

 

در کشورهایی که بیماری بصورت آندمیک وجود دارد طبق مقررات سلامت دام تصمیم گیری میشود تا با حفظ سلامت عمومی سازگار باشد.

به منظور جلوگیری از انتشار ویروس در کشتارگاه لوازم و اتاقها با سود سوزآور 2% NAOH ضدعفونی میگردد. چرخهای حمل کنندهلاشه نیز بایستی ضدعفونی شود.کارکنان کشتارگاه در زمان ترک محل بایستی از حمام پای حاوی محلول 1% سودسوزآور عبورکنند.

ویروس تب برفکی میتواند برای مدت طولانی در گوشت و فرآورده های گوشتی زنده بماند.

در محدوده PH 6-9 فعالیت بیماریزایی ویروس از بین میرود.

در لاشه گاوی که دمای بالای 2+ درجه سانتیگراد در مدت 24 ساعت پس از کشتار در PH بافت عضلانی که بین 5.3-5.7 میباشد قطراتی تشکیل میشود که ناشی از تشکیل اسیدسارکولاکتیک میباشد.

منجمد کردن سریع گوشت از تولید اسیدجلوگیری کرده و درنتیجه ویروس میتواند تا حدود 6 ماه عفونی و فعال بماند.

در گوشتهای نمک زده در دمای 4 درجه سانتیگراد ویروس در مغز استخوان و ندولهای لنفاوی تا 6 ماه عفونی و فعال میماند.

در لخته های خونی موجود در عروق بزرگ گاو ویروس تا 2 ماه فعال و عفونی است.

ویروس توسط لامپ اولتراویوله اسیداستیک آب آهک2% و اتیلن اکسید غیر فعال میشود.

در درجه حرارتهای بالا ویروس فقط برای مدت کوتاهی فعال میماند.

محلول سود سوزآور 2% ویروس را در مدت 1-2 دقیقه غیرفعال میکند.

در فضولات خشک موجود در طویله ویروس تا 14 روز فعال و بیماریزا میماند.

ویروس را میتوان با اسیدسیتریک 0.5% اسیدلاکتیک یا پخت گوشت با دمای داخلی69 درجه سانتیگرادو بوسیله فرآیند پاستوریزاسیون شیر از بین برد.

 

 

 

درمان بیماری:

·       نگهداری دامهای بیمار در یک محل و جداسازی از دامهای سالم

·       واکسن تراپی

·       آنتی بیوتیک تراپی برای جلوگیری از عوارض ثانویه

·       درمان لنگش و مراقبت از پاها و پستان برای اجتناب از عفونت ثانویه

·       ضدعفونی کردن دامپزشک و وسائل بعداز هربار ویزیت

·       استفاده از فلونگسین مگلومین برای درمان توصیه شده است.

تلفات بیماری تب برفکی اغلب کم بوده و به تنهایی موجب مرگ حیوان نمیگردد و اغلب عوارض آن کشنده میباشد.